Đột quỵ trong khi ngủ là tình huống người bệnh đi ngủ với trạng thái bình thường nhưng khi tỉnh dậy xuất hiện các dấu hiệu tổn thương thần kinh. Theo BS.CKI Nguyễn Phương Trang, Trung tâm Khoa học Thần kinh, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, đây là dạng đột quỵ dễ bị bỏ sót nhất vì không ai nhận biết được thời điểm khởi phát. Khi được phát hiện, nhiều trường hợp lỡ “thời gian vàng” can thiệp trong 3-4,5 giờ đầu, làm giảm đáng kể cơ hội phục hồi.
Bác sĩ cho biết, ban đêm là thời điểm cơ thể cần được nghỉ ngơi, huyết áp và nhịp tim xu hướng giảm để não bộ phục hồi. Tuy nhiên, một số thói quen sinh hoạt phổ biến lại khiến mạch máu và huyết áp biến động mạnh, tạo điều kiện cho đột quỵ xảy ra trong lúc ngủ.
Tắm khuya, đặc biệt bằng nước lạnh, là yếu tố nguy cơ thường bị xem nhẹ. Khi nhiệt độ cơ thể thay đổi đột ngột, mạch máu ngoại biên co lại, huyết áp có thể tăng vọt. Với người có nền mạch máu yếu, tăng huyết áp hoặc xơ vữa động mạch, sự co mạch này dễ làm hình thành cục máu đông hoặc gây vỡ mạch máu não. Thói quen tắm muộn trong những ngày thời tiết lạnh hoặc giao mùa càng làm nguy cơ tăng cao.
Uống rượu bia vào buổi tối cũng ảnh hưởng trực tiếp đến tim mạch và não bộ. Rượu không chỉ làm giấc ngủ chập chờn mà còn gây tổn thương nội mạc mạch máu, thúc đẩy quá trình xơ vữa. Sau khi uống, huyết áp có thể tăng, đặc biệt vào ban đêm - thời điểm lẽ ra cần được ổn định. Áp lực kéo dài lên mạch máu não khiến nguy cơ đột quỵ âm thầm tăng lên.
Việc sử dụng điện thoại, máy tính hoặc tivi quá lâu trước khi ngủ khiến não khó bước vào trạng thái nghỉ ngơi.
Việc sử dụng điện thoại, máy tính hoặc tivi quá lâu trước khi ngủ khiến não khó bước vào trạng thái nghỉ ngơi. Ánh sáng xanh ức chế sản xuất melatonin - hormone điều hòa giấc ngủ - làm tăng nhịp tim và huyết áp, khiến giấc ngủ kém chất lượng. Khi não không được phục hồi đầy đủ, khả năng thích nghi và bảo vệ mạch máu cũng suy giảm.
Ăn đêm, nhất là các món nhiều chất béo bão hòa như đồ chiên rán, thức ăn nhanh hay nước ngọt có gas, gây rối loạn chuyển hóa và làm tăng mỡ máu. Theo thời gian, thói quen này góp phần gây thừa cân, béo phì, tổn thương nội mạc mạch máu và hình thành cục máu đông, dẫn đến đột quỵ do tắc mạch não. Chất béo bão hòa còn làm tăng cholesterol xấu (LDL), thúc đẩy xơ vữa động mạch tiến triển nhanh hơn.
Căng thẳng và lo âu kéo dài là yếu tố nguy cơ ít được chú ý nhưng tác động mạnh lên hệ mạch. Khi stress, cơ thể liên tục tiết cortisol và adrenaline, làm huyết áp tăng và mạch máu co thắt. Nếu tình trạng này diễn ra thường xuyên, mạch máu não dễ bị tổn thương, đặc biệt vào ban đêm khi huyết áp không được kiểm soát tốt.
Để giảm nguy cơ đột quỵ lúc ngủ, bác sĩ khuyến cáo mỗi người nên ăn tối trước 19h, ưu tiên rau xanh và trái cây giàu chất xơ, hạn chế rượu bia, không tắm khuya hoặc dùng nước lạnh. Trước khi ngủ, nên tắt thiết bị điện tử ít nhất một giờ, thay bằng các hoạt động thư giãn như đọc sách, nghe nhạc nhẹ hoặc hít thở sâu.
Việc kiểm soát tốt các bệnh lý nền như tăng huyết áp, tiểu đường, rối loạn mỡ máu đóng vai trò then chốt. Duy trì vận động nhẹ nhàng khoảng 30 phút mỗi ngày, ngủ đủ 7-8 tiếng và giữ ấm cơ thể khi trời lạnh giúp ổn định huyết áp và bảo vệ mạch máu não.
Người trên 50 tuổi hoặc có nguy cơ cao như bệnh tim mạch, tăng huyết áp, tiểu đường, thừa cân, cholesterol máu cao nên tầm soát đột quỵ định kỳ bằng các phương tiện chẩn đoán hình ảnh hiện đại như siêu âm, CT đa lát cắt hoặc MRI 3 Tesla để phát hiện sớm tổn thương mạch máu não. Người ngủ ngáy to, nghi ngờ hội chứng ngưng thở khi ngủ cần được kiểm tra đa ký giấc ngủ nhằm phát hiện tình trạng thiếu oxy ban đêm - yếu tố làm tăng nguy cơ đột quỵ.
Nếu sau khi ngủ dậy xuất hiện các dấu hiệu như méo miệng, yếu hoặc liệt nửa người, nói ngọng, rối loạn ý thức, cần gọi cấp cứu ngay. Trong lúc chờ nhân viên y tế, đặt người bệnh nằm nghiêng, đầu nâng nhẹ 30–45 độ để giữ thông thoáng đường thở, không tự ý dùng thuốc hay di chuyển người bệnh. Phát hiện và xử trí sớm là yếu tố quyết định khả năng sống còn và hồi phục sau đột quỵ.
